Trudnoća je životni događaj koji donosi brojne promene, kako za samu trudnicu tako i za celo njeno okruženje. Promene koje se odvijaju na nivou tela uglavnom su svima dobro poznate, međutim koliko poznajemo psihološke procese koji se odvijaju tokom trudnoće?

U medicinskoj terminologiji trudnoća se deli na tri celine, tri trimestra, pa se spram  promena na fioziloškom nivou razlikuju i teme koje okupiraju pažnju i misli trudnica i ljudi iz njihovog okruženja.

Prvi trimestar je period adaptacije. Dok unutar tela trudnice započinju promene koje imaju za cilj da stvore udobnu i bezbednu sredinu za smeštaj i rast bebe, na psihološkom planu buduće majke saznanje o trudnoći takođe donosi promene. U ovom trenutku to je možda i samo spoznaja da započinje nešto novo, drugačije. Nova faza u životnom ciklusu. To je ujedno i prvi zadatak za buduću majku. Da primeti kako spoznaja o početku jedne nove životne faze utiče na nju i njen život, da odluči sa kim će ovu vest podeliti, da u skadu sa tim organizuje svoj život i navike. Istovremeno, početak novog označava i promenu ili rastanak sa onim što je do tada bilo. Zbog svega toga u početku trudnoće često se dešava da osećanja budu promenjiva i da variraju od sreće do tuge, od razdraganosti do zabrinutosti. Adaptacija na promene, osim za majku, predstavlja zadatak i za budućeg oca, kao i za duge bliske članove porodice. Tako, i u unutar partnerskih i porodičnih odnosa počinju da se javljaju nove teme u komunikaciji, dok se uspostavlja novi kvalitet relacija kao odgovor na promenu. Trudnica i njeno okruženje ovu vest mogu prihvatiti sa radošću i u odnosu na nju razvijati tople i podržavajuće odnose.

Međutim, za neke parove ova promena može biti i izvor brige ili konflikta. Kada je reč o trudnoći, ona predstavlja životni događaj značajan za celu porodicu, te je važno da buduće majke kroz adaptaciju na novu ulogu ne prolaze same. Zato je dobro da od samog početka, trudnice sa partnerom dele sve ono što im se dešava- od promena koje osećaju u telu, do svojih razmišljanja i osećanja. Na taj način podstiče se međusobno razumevanje i podrška. Mreža podrške mogu biti i članovi uže porodice ili bliski prijatelji- oni sa kojima se trudnica oseća sigurno i otvoreno u komunikaciji. 

Tokom trudnoće, osim partnera i članova porodice, za trudnicu će značajnu ulogu imati i lekar koji će voditi njenu trudnoću, te je prvi trimestar i period kada trudnica treba da se informiše i izabere lekara sa kojim će uspostvaiti saradnju i odnos baziran na poverenju. Psiholog takođe može biti značajan član u mreži podrške trudnici, kao stručnjak kome se trudnica sama ili sa partnerom može obratiti za podršku u prevazilaženju nekih neprijatnih emocionalnih stanja ukoliko se ona učestalo javljaju i remete kvalitet njihove svakodnevice kao što su briga, anksioznost, potištenost, bezvoljnost. 

 

Drugi trimestar je za većinu trudnica mirno razdoblje trudnoće. Ulaskom u drugi trimestar, okončan je period burnih hormonskih promena. Telo se adaptiralo na nove okolnosti ,,drugog stanja’’, beba je u potpunosti formirala ljudski oblik, te dalji tok trudnoće predstavlja vreme u kojem će ona nastaviti rast i pripremu za susret sa spoljnim svetom. Budući roditelji su se do sada uglavnom adaptirali na promene koje su došle sa saznanjem o trudnoći. Sama trudnoća postaje vidljiva činjenicom da trudnički stomak počinje da se nazire i na taj način telesni znaci podstiču svest budućih roditelja, ali i svih ostalih u njihovom okruženju o bebinom prisustvu. Stomak koji raste, pokreti bebe, snimak koji nastaje putem ulztrazvuka- čini bebu sve realnijom, te kod budućih roditelja pokreće maštanja i razgovor o bebi, ali i o sebi u novoj ulozi roditelja. Brojna pitanja i promišljanja postaju teme koje na novi način oblikuju svakodnevicu budućih roditelja- kako izgleda beba, na koga liči, kako opremiti kutak ili sobu za nju, kako će se snaći u ulozi roditelja…

Iz psihološkog ugla najvažniji proces tokom drugog trimestra je razvoj prenatalne vezanosti. Prentalana vezanost označava psihološku vezu koja se razvija između budućih roditelja i bebe i odnosi se na razvoj osećanja privrženosti i brižnosti prema bebi. Prenatalna vezanost tokom trudnoće pokreće i motiviše buduće roditelje da svoje ponašanje i navike organizuju tako da osiguraju dobrobit bebe (zdrava ishrana, redovan san, redukcija stresa, redovne medicinske kontrole). U isto vreme, prenatalna vezanost, važna je komponenta roditeljskog identiteta čiji razvoj je podstaknut stvaranjem psihološke veze sa bebom tokom trudnoće, maštanjima o bebi i buđenjem emocija u odnosu na nju, a nastavlja se nakon rođenja kada beba postaje i fizički prisutna. 

Ponekad je budućim roditeljima teško da se povežu sa bebom ili brinu da se neće dobro snaći u ulozi roditelja. To se najčešće dešava ukoliko oni u tom periodu imaju prolaze kroz neke stresne događaje na poslu ili u okviru porodice, kada unutar para ili porodice postoje česti konflikti ili kod osoba koje su tokom odrastanja imale teškoće u porodičnim odnosima. Teškoće u razvoju prenatalne vezanosti mogu imati i buduće majke koje se većinu vremena osećaju uplašeno, zabrinuto, potišteno, obeshrabreno u odnosu na bebu i sopstveno roditeljstvo. U ovakvim situacijama, pomoć psihologa može biti značajna kako bi budući roditelji prevazišli teškoće zbog kojih ne mogu adekvatno da ostvare prenatalnu vezu sa bebom i grade sebe u ulozi roditelja. 

Treći trimestar je vreme u kojem je glavni događaj sama završnica trudnoće- porođaj, te tako to postaje i centralna tema u psihološkom prostoru budućih roditelja. U toku pripreme za porođaj, ali i za prve dane sa bebom, budućim roditeljima mogu da budu od koristi informacije i praktične veštine poput onih- kako prepoznati znake koji ukazuju na početak porođaja, kojim tehnikama disanja olakšati porođajne bolove, kako početi i uspostaviti dojenje bebe, šta poneti u porodilište…Poznavanje informacija o svemu onom što predstoji i razvoj veština potrebnih za porođaj i kontakt sa bebom u značajnoj meri podstiču osećaj kompetentnosti i samopuzdanja kod budućih roditelja, a istovremeno umanjuju strah i brigu u odnosu na predstojeće događaje. Zato je važno da se tokom trećeg trimestra trudnice informišu o dostupnim oblicima podrške u pripremi za porođaj kao što su škole za trudnice i usluge patronažne službe. Konsultacija sa psihologom može biti korisna trudnicama koje osećaju intenzivan strah i brigu u odnosu na porođaj.

Svaka nova faza u životom ciklusu donosi sa sobom izazove, ali i priliku za razvoj novih veština, usvajanje novih znanja i lični razvoj. Trudnoća je jedna od tih faza, ali i period u kojem budući roditelji imaju dovoljno vremena da korak po korak savladaju razvojne zadatke i tako spremno i kompetentno preuzmu roditeljsku ulogu. Podrška je značajan deo tog puta, kako ona u okviru porodice, tako i podrška stručnjaka koji su tu za vas- lekari, medicinske sestre, psiholozi. Ne oklevajte da tražite pomoć, savet, informaciju. Sve je to deo puta ka roditeljstvu.

Preuzmite brošuru: “Od partnerstva do roditeljstva – kako da se psihološki pripremimo dok čekamo bebu?

Ilustracije: Jelena Obradović, SikretStudio

0 comment
0

You may also like

Leave a Comment