Od partnerstva do roditeljstva – kako se parovi psihološki pripremaju za bebu

Tokom trudnoće, dok parovi čekaju svoju prvu bebu, u partnerskom odnosu nastaje jedna nova relacija- roditeljski savez ili koroditeljstvo. Koroditeljstvo je termin koji se koristi da opiše vezu između dvoje ljudi koji zajednički brinu o detetu. U najvećem broju slučajeva, koroditelji su i partneri (supružnici), ali to nije nužno tako. Na primer kada dođe do razvoda partnerski odnos prestaje, ali koroditeljstvo i mimo njega može nastaviti da postoji ukoliko, sada bivši, partneri nastave  međusobno da se dogovaraju o pitanjima vezanim za dete i vaspitanje.

Koroditeljstvo je dakle odnos, koji je najčešće povezan, ali kvalitativno drugačiji od partnerskog. Osnovna poveznica partnera u ovom odnosu je dete, pa su tako osnove komponente koroditeljskog odnosa: međusobna podrška u ulozi roditelja, podela posla oko dece i usaglašavanje oko vrednosti kojima se teži u vaspitanju.

Kvalitet odnosa koji će partneri ostvariti u okivrima koroditeljstva veoma je značajan za razvoj deteta i funkcionisanje porodice. Psihološka istraživanja pokazuju da je koroditeljska saradnja često značajniji faktor za razvoj deteta nego odnos roditelj-dete. Ovo se posebno odnosi na razvoj deteta u domenu socio-emocionalnih i relacionih kompetencija, kao i u domenu ponašanja. Glavni razlog koji objašnjava ovu činjenicu leži u tome da dete posmatrajući roditeljsku saradnju usvaja model na osnovu kojeg oblikuje sopstveno ponašanje i kreira svoje odnose u okruženju. Tako u porodicama u kojima roditelji neguju skladan međusobni odnos, koji se bazira na razumevanju i podršci partnera u roditeljskoj ulozi, koji dele slične vrednosti, te imaju izgrađene veštine komunikacije pomoću kojih konstruktivno rešavaju i one situacije u kojima dolazi do neslaganja u stavovima, u takvim porodicama dete ima bolje preduslove za zdrav razvoj ličnosti nego u onim porodicama gde to nije slučaj.

Razvoj koroditeljskog odnosa počinje tokom trudnoće. Onog trenutka kada budući roditelji počnu da dele svoja maštanja o tome kako će izgledati njihova beba, kada počnu da razgovaraju o tome kako će organizovati život kada dođe beba, kada krenu u kupovinu stvari za bebu ili na časove u školu za trudnice, kada zajedno maze trudnički stomak i osećaju kako se beba svojim pokretima javlja, kada zajedno gledaju bebu na ultrazvučnom aparatu. Sve su to situacije kojima partneri grade novom relaciju- koroditeljstvo. 

Način na koji partneri uspostvaljaju koroditeljski odnos tokom trudnoće ostaje relativno stabilan odnosno sličan i kada beba dođe. Ova činjenica je vrlo značajna za praksu, jer pruža mogućnost stručnjacima koji rade sa porodicama da već tokom trudnoće uoče ako postoje neki problem u relaciji budućih roditelja i sa njima preventivno rade kako on ne bi opteretio porodične odnose nakon rođenja. 

Najčešći problemi koji se javljaju u koroditeljskom odnosu su onda kada nema balansa u podeli obaveza oko deteta i kada je partnerima teško da usaglase stavove oko vrednosti vezane za vaspitanje dece. I dok se konflikti i nesuglasice oko suprotsravljenih stavova lako primete, disbalans odnosno neravnomeno uključivanje oba partnera o brigu o detetu često može dugo vremena da ostane van svesnog uvida, po je nekad porodicama potrebno i više godina da dođu do primete da su odnosi postali nefunkcionalni upravo zbog ove neravnoteže. Ova činjenica potiče delom iz iskustva koja nosimo iz sopstvenih porodica koja grade našu sliku šta je to uloga majke, a šta oca u porodici, a delom i kao deo kulture i tradicije u porodičnim ulogama. 

Tako, najčešći oblik disbalansa je onaj kada majka dominantno preuzima brigu o detetu, a otac ostaje po strani. Ovo je naročito karkteristika porodica sa bebama gde je često uverenje da je majka dominantan roditelj u prvim godinama života deteta, a da otac se otac u život deteta uključuje onda kad dete stasa da zaigra fudbal ili kada je potrebno da mu objasni po neki matematički zadatak. Vremenom ova neravnoteža dovede do toga da se majke osećaju preopterećeno i njihova funkcionalnost u različitim aspektima života slabi pod teretom odgovornosti koje su (ne)svesno preuzele u potpunosti na sebe, dok sa druge strane neravnoteža pravi distancu među partnerima- koroditeljima, koja vremenom postaje sve veća. 

Poznavajući karakteristike i obrasce porodičnih odnosa koji imaju potencijal da dovedu porodicu do disfunkcionalnih odnosa i tako utiču na mentalno zdravlje svih njenih članova, istraživači u oblasti porodičnih odnosa razvili su istraživačku proceduru kojom je moguće proceniti kvalitet koroditeljskig odnosa tokom trudnoće, kako bi se potencijalni nefunkcionalni obrasci na vreme uočili i menjali preventivnim radom sa budućim roditeljima.  

Ova posebno osmišljena procedura, putem tehnike koja se naziva igra uloga pruža priliku budućim roditeljima da se već tokom trudnoće nađu u zamišljenoj situaciji u kojoj se susreću sa svojom bebom (u ovom slučaju lutkom). Roditelji tada dobijaju zadatak da se pojedinačno i zajedički upoznaju sa bebom i sa njom ostvare kontakt. Nakon toga, zajedno sa psihologom koji vodi ovaj proces, analizira se ponašanje para u zamišljenoj situaciji i prepoznaju se, ukoliko postoje, disfunkcionalni obrasci u koroditeljskoj relaciji, na kojima se nakon toga bazira preventivni psihološko-savetodavni rad sa parom. 

U Novom Sadu, parovima je dostupna besplatna prenatalna psihološka procena, a zainteresovani parovi sve informacije mogu dobiti pozivom na  broj 0641150602 ili putem mejla info@milaradovanovic.com

Preuzmite brošuru: “Od partnerstva do roditeljstva – kako da se psihološki pripremimo dok čekamo bebu?

Ilustracije: Jelena Obradović, SikretStudio

0 comment
1

You may also like

Leave a Comment